مقدمه

Estimated reading time: 14 دقیقه

چانگان UNI-T یکی از متفاوت‌ترین کراس‌اوورهای چینی بازار است که علاوه بر طراحی آینده‌نگر، به موتور ۱.۵ لیتری توربوشارژ خانواده Blue Whale NE مجهز شده است. این موتور در زمان معرفی، به‌دلیل قدرت بالا، گشتاور ۳۰۰ نیوتن‌متری و استفاده از فناوری‌هایی مانند تزریق مستقیم سوخت، توربوشارژر دوکاناله و زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها، توجه رسانه‌های خودرویی چین را جلب کرد.

اما آیا اعداد اعلام‌شده روی کاغذ در رانندگی واقعی نیز تکرار می‌شوند؟ آیا موتور چانگان UNI-T قابل اعتماد است و چه ایرادهایی از سوی کاربران چینی گزارش شده است؟ در این مقاله، پیشرانه UNI-T را براساس منابع چینی به‌صورت تخصصی بررسی می‌کنیم.

مشخصات فنی موتور چانگان UNI-T

چانگان UNI-T در بیشتر نسخه‌های بازار چین از موتور ۱.۵ لیتری چهارسیلندر توربوشارژ با کد JL473ZQ7 استفاده می‌کند. این موتور بخشی از خانواده جدید پیشرانه‌های Blue Whale یا «نهنگ آبی» چانگان است.

مشخصه | اطلاعات فنی

خانواده موتور | Blue Whale NE

کد موتور | JL473ZQ7

حجم موتور | ۱۴۹۴ سی‌سی

آرایش سیلندرها | چهارسیلندر خطی

تعداد سوپاپ | ۱۶ سوپاپ

سیستم سوخت‌رسانی | تزریق مستقیم بنزین

نوع پرخوران | توربوشارژر

قدرت نسخه اولیه | ۱۳۲ کیلووات، حدود ۱۸۰ اسب‌بخار

قدرت نسخه به‌روزشده | ۱۳۸ کیلووات، حدود ۱۸۸ اسب‌بخار

حداکثر گشتاور | ۳۰۰ نیوتن‌متر

دور تولید گشتاور | حدود ۱۵۰۰ یا ۱۶۰۰ تا ۴۰۰۰ دور در دقیقه

گیربکس اصلی | هفت‌سرعته دوکلاچه تر

محور محرک | دیفرانسیل جلو

استاندارد آلایندگی چین | China VI-b

نسخه‌های اولیه UNI-T با قدرت حدود ۱۳۲ کیلووات عرضه شدند، اما در مدل‌های به‌روزشده قدرت موتور به ۱۳۸ کیلووات یا تقریباً ۱۸۸ اسب‌بخار افزایش یافت. گشتاور در هر دو نسخه تقریباً ۳۰۰ نیوتن‌متر باقی ماند.

چرا بعضی منابع قدرت موتور را ۱۷۷ اسب‌بخار اعلام می‌کنند؟

نسخه صادراتی UNI-T در برخی بازارها، از جمله امارات، با قدرت ۱۷۷ اسب‌بخار معرفی شده است؛ درحالی‌که منابع چینی برای نسخه‌های جدید عدد ۱۸۸ اسب‌بخار را ثبت کرده‌اند. این اختلاف می‌تواند به کالیبراسیون موتور، استاندارد آلایندگی، کیفیت سوخت بازار مقصد و تفاوت شیوه محاسبه قدرت PS، hp یا توان خالص موتور مربوط باشد. وب‌سایت رسمی چانگان امارات برای نسخه صادراتی قدرت ۱۷۷ اسب‌بخار و گشتاور ۳۰۰ نیوتن‌متر را اعلام می‌کند.

بنابراین هنگام بررسی خودروی موجود در ایران، باید مشخصات درج‌شده در کارت خودرو، کاتالوگ رسمی شرکت واردکننده و کد ECU همان خودرو ملاک قرار گیرد.

فناوری Blue Whale NE چیست؟

خانواده Blue Whale NE یکی از پروژه‌های مهم چانگان برای توسعه موتورهای بنزینی کم‌حجم و پربازده است. هدف این پلتفرم، دستیابی هم‌زمان به سه ویژگی بوده است:

• قدرت بالا نسبت به حجم موتور
• پاسخ سریع در دورهای پایین
• کاهش مصرف سوخت و آلایندگی

موتور ۱.۵ لیتری UNI-T برای رسیدن به این اهداف از چند فناوری مهم استفاده می‌کند.

تزریق مستقیم سوخت با فشار بالا

نسخه اولیه موتور Blue Whale NE 1.5T با سیستم تزریق مستقیم سوخت با فشار حدود ۳۵۰ بار معرفی شد. افزایش فشار تزریق باعث می‌شود بنزین به ذرات ریزتری تبدیل شده و بهتر با هوای ورودی ترکیب شود.

چانگان این مجموعه را بخشی از سیستم احتراق AGILE معرفی کرده است. در این سیستم، طراحی مسیر هوای ورودی، شکل محفظه احتراق و نحوه پاشش سوخت با یکدیگر هماهنگ شده‌اند تا سرعت و یکنواختی احتراق افزایش پیدا کند.

در برخی مطالب جدیدتر، عدد ۵۰۰ بار برای نسل تازه موتورهای Blue Whale دیده می‌شود؛ اما نباید این عدد را بدون بررسی مدل سال و کد موتور، به تمام نسخه‌های UNI-T نسبت داد. نسخه‌های جدیدتر موتور چانگان ممکن است سیستم ۵۰۰ بار داشته باشند، ولی خانواده رایج JL473ZQ7 ابتدا با تزریق ۳۵۰ بار معرفی شده بود.

توربوشارژر دوکاناله با کنترل الکترونیکی

یکی از نقاط قوت موتور چانگان UNI-T، استفاده از توربوشارژر Twin-scroll یا دوکاناله با کنترل الکترونیکی است.

در این ساختار، جریان گازهای خروجی سیلندرها پیش از ورود به توربین از مسیرهای جداگانه عبور می‌کند. این طراحی باعث کاهش تداخل پالس‌های اگزوز و افزایش انرژی واردشده به توربین می‌شود. نتیجه آن می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• کاهش تأخیر توربو
• تولید گشتاور در دور پایین
• پاسخ سریع‌تر پدال گاز
• بهبود کشش هنگام سبقت‌گیری

BitAuto اعلام کرده است که سیستم کنترل توربو می‌تواند در حدود ۰.۰۵ ثانیه به فرمان گاز واکنش نشان دهد. این عدد یک ادعای فنی سازنده است و لزوماً به معنای واکنش کامل خودرو در همین مدت نیست؛ زیرا سرعت واکنش نهایی به گیربکس، دریچه گاز، ECU و شرایط رانندگی نیز وابسته است.

منیفولد اگزوز یکپارچه با سرسیلندر

موتور Blue Whale از منیفولد اگزوز یکپارچه استفاده می‌کند. در این طراحی، بخشی از مسیر خروجی دود داخل سرسیلندر قرار می‌گیرد.

این ساختار چند مزیت دارد:

• گرم‌شدن سریع‌تر موتور و کاتالیزور پس از استارت سرد
• کاهش طول مسیر خروج دود
• واکنش سریع‌تر توربوشارژر
• مدیریت بهتر دمای گازهای خروجی
• کاهش وزن و تعداد قطعات

چانگان در معرفی فنی این موتور، ترکیب منیفولد دوخروجی یکپارچه و توربوشارژر دوکاناله را یکی از عوامل تولید گشتاور بالا در دور پایین عنوان کرده است.

سیستم زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها

موتور UNI-T از سیستم هوشمند تنظیم موقعیت میل‌سوپاپ استفاده می‌کند. این سیستم می‌تواند زمان باز و بسته‌شدن سوپاپ‌ها را باتوجه‌به دور موتور، فشار پدال گاز و بار واردشده به موتور تغییر دهد.

در رانندگی آرام، تنظیم سوپاپ‌ها به کاهش مصرف سوخت کمک می‌کند و هنگام شتاب‌گیری، زمان‌بندی برای ورود هوای بیشتر و تولید قدرت بالاتر تغییر می‌یابد. در معرفی اولیه Blue Whale NE، اعلام شد که سرعت واکنش سیستم تنظیم میل‌سوپاپ نسبت به نسل قبلی به میزان قابل توجهی افزایش یافته است.

پمپ روغن با دبی متغیر

در موتورهای توربوشارژ، پمپ روغن باید فشار کافی برای روان‌کاری یاتاقان‌ها، میل‌لنگ، میل‌سوپاپ و توربوشارژر ایجاد کند. اما تولید فشار بیش از نیاز، بخشی از توان موتور را مصرف می‌کند.

پمپ روغن با دبی متغیر می‌تواند متناسب با بار موتور، حجم روغن ارسالی را تغییر دهد. هنگام رانندگی آرام، فشار اضافی تولید نمی‌شود و هنگام شتاب‌گیری یا افزایش دما، روغن بیشتری در مدار قرار می‌گیرد. برخی منابع فنی چینی، پمپ روغن متغیر و سیستم کنترل مستقل خنک‌کاری پیستون را از فناوری‌های این خانواده موتور معرفی کرده‌اند.

قدرت واقعی موتور چانگان UNI-T

نسخه به‌روزشده موتور UNI-T حدود ۱۳۸ کیلووات قدرت و ۳۰۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کند. مزیت اصلی این موتور، فقط عدد قدرت نهایی نیست؛ بلکه تولید گشتاور بالا از دور حدود ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ دور در دقیقه است.

در رانندگی شهری، این ویژگی باعث می‌شود خودرو با فشار کم روی پدال گاز شتاب مناسبی داشته باشد. BitAuto نیز کشش مناسب موتور در دورهای پایین و متوسط را یکی از نقاط قوت UNI-T می‌داند. این منبع شتاب صفر تا صد حدود ۸.۳ ثانیه را برای یک آزمون ثبت کرده است.

بااین‌حال، نتایج آزمون‌های شتاب UNI-T در چین یکسان نبوده‌اند. یک گزارش انتقادی درباره مدل‌های اولیه اعلام کرده بود بعضی خودروهای تولید انبوه، شتاب‌هایی نزدیک ۹.۸ تا ۱۰.۸۶ ثانیه ثبت کرده‌اند؛ درحالی‌که برخی خودروهای آزمایشی رسانه‌ای حدود ۸.۱۸ ثانیه شتاب گرفته بودند. این اختلاف نشان می‌دهد شتاب نهایی فقط به توان موتور وابسته نیست و تنظیم گیربکس، دمای هوا، کیفیت سوخت، وزن خودرو، لاستیک و شیوه شروع حرکت نیز نقش دارند.

بنابراین از نظر مهندسی نمی‌توان صرفاً براساس نتیجه یک آزمون شتاب، درباره واقعی یا غیرواقعی بودن قدرت موتور قضاوت کرد.

هماهنگی موتور با گیربکس هفت‌سرعته دوکلاچه

موتور ۱.۵ لیتری UNI-T در بازار چین معمولاً با گیربکس هفت‌سرعته دوکلاچه تر Blue Whale عرضه شده است. چانگان برای این گیربکس، راندمان انتقال حدود ۹۴.۳ درصد و بیش از سه میلیون کیلومتر آزمون جاده‌ای را اعلام کرده است.

در سرعت‌های متوسط و بالا، گیربکس دوکلاچه می‌تواند دنده‌ها را سریع تعویض کند و موتور را در محدوده گشتاور مناسب نگه دارد. اما در حرکت آهسته، ترافیک سنگین و پارک‌کردن، عملکرد DCT ممکن است به نرمی یک گیربکس اتوماتیک مبدل گشتاور نباشد.

بخشی از کاربران چینی مدل‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱، از مواردی مانند ضربه یا مکث در شروع حرکت، تأخیر تعویض دنده و ناهماهنگی در سرعت پایین شکایت کرده‌اند. این موارد بیشتر به گیربکس و کالیبراسیون نرم‌افزاری مربوط می‌شوند و نباید مستقیماً به خرابی مکانیکی موتور نسبت داده شوند.

مصرف سوخت چانگان UNI-T در واقعیت

مصرف سوخت رسمی نسخه نسل دوم UNI-T در چرخه WLTC حدود ۶.۴۵ لیتر در صد کیلومتر اعلام شده است. این عدد در شرایط استاندارد آزمایشگاهی محاسبه می‌شود و الزاماً در ترافیک روزانه تکرار نمی‌شود.

در بخش نظرات مالکان اتوهوم، بعضی کاربران مصرف ترکیبی حدود ۷.۲ تا ۷.۵ لیتر را گزارش کرده‌اند و مصرف بزرگراهی در شرایط مناسب حتی به حدود ۵.۳ لیتر رسیده است. در مقابل، برخی مالکان مدل‌های اولیه در رانندگی شهری مصرف بیش از ۹ لیتر را ثبت کرده‌اند.

در نتیجه، برای استفاده واقعی می‌توان انتظار داشت مصرف سوخت تحت تأثیر عوامل زیر تغییر کند:

• حجم ترافیک و تعداد توقف‌ها
• فعال‌بودن حالت Sport
• کیفیت بنزین
• فشار باد و ابعاد لاستیک
• دمای هوا
• سبک رانندگی
• به‌روزبودن نرم‌افزار موتور و گیربکس

آیا راندمان حرارتی موتور UNI-T واقعاً ۴۰ درصد است؟

چانگان در زمان معرفی پلتفرم Blue Whale NE، حداکثر راندمان حرارتی این خانواده موتور را تا ۴۰ درصد اعلام کرد. برخی رسانه‌های چینی نیز همین عدد را برای موتور JL473ZQ7 ذکر کرده‌اند.

اما عبارت «تا ۴۰ درصد» معمولاً به بهترین نقطه عملکرد موتور روی میز آزمون اشاره دارد؛ نه اینکه موتور در تمام دورها و شرایط رانندگی با راندمان ۴۰ درصد فعالیت کند.

در ترافیک، استارت سرد، شتاب‌گیری سنگین یا دور آرام، راندمان واقعی کمتر خواهد بود. بعضی رسانه‌های منتقد چینی نیز درباره نحوه استفاده تبلیغاتی از عدد ۴۰ درصد تردید مطرح کرده‌اند. بنابراین بهتر است این عدد به‌عنوان حداکثر راندمان ادعایی پلتفرم موتور معرفی شود، نه راندمان ثابت و قطعی خودرو در رانندگی روزمره.

آیا موتور چانگان UNI-T قابل اعتماد است؟

براساس منابع چینی بررسی‌شده، گزارش‌های پرتکرار UNI-T بیشتر مربوط به موارد زیر بوده‌اند:

• عملکرد گیربکس دوکلاچه در سرعت پایین
• تأخیر در تعویض دنده
• ایراد یا کندی سیستم چندرسانه‌ای
• سیاه‌شدن نمایشگر
• ضعف برخی به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری
• مصرف سوخت بالاتر از انتظار در شهر

در مقابل، شواهدی از یک خرابی گسترده و فراگیر در بخش‌هایی مانند بلوک سیلندر، میل‌لنگ، پیستون یا سرسیلندر موتور JL473ZQ7 در منابع بررسی‌شده مشاهده نشد. این نتیجه به معنای بدون ایراد بودن تمام خودروها نیست؛ بلکه نشان می‌دهد تمرکز عمده شکایت‌های منتشرشده بیشتر روی گیربکس و نرم‌افزار بوده است.

در یک شکایت مربوط به مدل ۲۰۲۳ با کارکرد حدود ۳۰ هزار کیلومتر، مالک از افزایش دور موتور و تأخیر تعویض دنده خبر داده بود. پس از به‌روزرسانی نرم‌افزار گیربکس، مشکل دور موتور بهتر شد، اما تأخیر تعویض دنده به‌طور کامل برطرف نشد؛ این مورد نیز نقش کالیبراسیون گیربکس را برجسته می‌کند.

حساسیت موتور UNI-T به بنزین و روغن

این پیشرانه به‌دلیل استفاده از توربوشارژر و تزریق مستقیم، نسبت به کیفیت سوخت و روغن حساس‌تر از یک موتور تنفس طبیعی ساده است.

بنزین بی‌کیفیت می‌تواند باعث ناک، کاهش شتاب، اصلاح مداوم زمان جرقه و تشکیل رسوب روی انژکتورها شود. روغن نامناسب یا تعویض دیرهنگام روغن نیز می‌تواند روان‌کاری توربوشارژر و سیستم زمان‌بندی سوپاپ‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

برای نگهداری بهتر موتور چانگان UNI-T باید:

1. روغن دقیقاً مطابق استاندارد دفترچه همان مدل و بازار انتخاب شود.
2. فیلتر روغن با نمونه اصلی یا استاندارد تعویض شود.
3. از مکمل‌های ناشناخته بنزین و روغن استفاده نشود.
4. وضعیت شمع‌ها و کوئل‌ها در سرویس‌های دوره‌ای بررسی شود.
5. فیلتر هوا به‌ویژه در مناطق پرگردوغبار زودتر کنترل شود.
6. پس از رانندگی طولانی با فشار بالا، موتور بلافاصله خاموش نشود.
7. سرویس گیربکس دوکلاچه از سرویس موتور جدا در نظر گرفته شود.

نقاط قوت موتور چانگان UNI-T

مهم‌ترین مزایای این موتور عبارت‌اند از:

• گشتاور بسیار مناسب برای یک موتور ۱.۵ لیتری
• کشش خوب در دورهای پایین و متوسط
• استفاده از تزریق مستقیم پرفشار
• توربوشارژر دوکاناله
• منیفولد اگزوز یکپارچه
• وزن و ابعاد نسبتاً فشرده
• هماهنگی مناسب در رانندگی سریع و جاده‌ای
• قدرت رقابتی در مقایسه با بسیاری از موتورهای ۱.۵ توربو

نقاط ضعف و نکات قابل توجه

در کنار مزایا، موارد زیر نیز باید در نظر گرفته شوند:

• مصرف واقعی شهری می‌تواند از عدد رسمی بیشتر باشد.
• عملکرد خودرو وابستگی زیادی به تنظیم گیربکس دارد.
• گیربکس دوکلاچه در ترافیک ممکن است کاملاً نرم نباشد.
• اختلاف مشخصات نسخه‌های چین و صادراتی می‌تواند خریدار را سردرگم کند.
• دستیابی به عملکرد مناسب، به سوخت و روغن باکیفیت وابسته است.
• هزینه نگهداری سیستم تزریق مستقیم و توربو از موتورهای ساده بیشتر است.

جمع‌بندی بررسی موتور چانگان UNI-T

موتور Blue Whale NE 1.5T چانگان UNI-T از نظر طراحی مهندسی، یک پیشرانه مدرن و نسبتاً پیشرفته محسوب می‌شود. قدرت ۱۸۰ تا ۱۸۸ اسب‌بخاری و گشتاور ۳۰۰ نیوتن‌متری آن برای یک کراس‌اوور شهری، عملکرد مناسبی فراهم می‌کند.

توربوشارژر دوکاناله، تزریق مستقیم پرفشار، منیفولد اگزوز یکپارچه، زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها و پمپ روغن کنترل‌شونده از مهم‌ترین نقاط قوت فنی این موتور هستند.

بااین‌حال، تجربه واقعی UNI-T فقط به موتور محدود نمی‌شود. تنظیم گیربکس هفت‌سرعته دوکلاچه، کیفیت سوخت، نرم‌افزار ECU و TCU و نحوه نگهداری خودرو تأثیر زیادی بر شتاب، مصرف سوخت و کیفیت رانندگی دارند.

براساس بازخوردهای چین، نگرانی اصلی درباره UNI-T بیشتر به رفتار گیربکس در سرعت پایین و مشکلات نرم‌افزاری مدل‌های اولیه مربوط است؛ نه وجود یک ضعف فراگیر و اثبات‌شده در ساختار مکانیکی موتور.

سؤال‌های متداول